ОФИЦИАЛЬНЫЙ ИНТЕРНЕТ САЙТ БАКИНСКОГО МЕЖДУНАРОДНОГО ГУМАНИТАРНОГО ФОРУМА
OFFICIAL WEBSITE OF THE BAKU INTERNATIONAL HUMANITARIAN FORUM
BAKI BEYNƏLXALQ HUMANİTAR FORUMUNUN RƏSMİ İNTERNET SAYTI

Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, gen mühəndisliyi və biotexnologiyalar üzrə alim Konstantin Skryabinin çıxışı

Hörmətli həmkarlar!

Deməliyəm ki, əvvəlki iki natiqdən sonra çıxış etmək çox çətindir. Həm dəniz, həm də Pasternak.

Əvvələn, dəvət üçün çox sağ olun. Bizim “dəyirmi masa” biotexnologiyalar və etika mövzusuna həsr ediləcəkdir. Çoxları fikirləşmir ki, son on ildə tamamilə ağlasığmaz hadisələr baş vermişdir. Biz genetik mətnləri oxumağı öyrənmişik. Bu o deməkdir ki, əvvəllər yalnız Ulu Tanrının mütləq preroqativi sayılan və bizim hər birimizin, bütün canlıların daxilində olan genetik informasiya indi əlyetərli olmuş və biz onu oxumağı öyrənmişik. Üstəlik, onu oxumağı öyrənəndən sonra onunla manipulyasiya etməyi də öyrənmişik.

Əvvəllər biz elə hesab edirdik ki, mühəndis dəmir konstruksiyadan körpü tikməyi və ya ağacdan  bir şey düzəltməyi bacaran adamdır. İndi isə biz genetik informasiyanı oxuyaraq ondan nə isə yeni bir şey yarada, genetik informasiya mühəndisləri ola bilərik. Bu, ağlasığmazdır və bütün bunlar son on ildə baş verir. Lakin ola bilsin ki, bu gün informasiya haqqında söhbətlərdə mövcud olan rəqəmlər haqqında danışa bilərik.

Mən sizə bir analogiya göstərməyə çalışacağam. Bizi əhatə edən kiçik bir mikrobda 2,5 milyon hərf vardır. Bu, “Hərb və sülh” (Voyna i mir) kitabında olduğu qədər hərf deməkdir.

Burada, bu zalda əyləşən hər kəsin malik olduğu genetik informasiya isə bütün Yasnaya Polyana kitabxanasıdır. Bilməyənlər üçün deməliyəm ki, Yasnaya Polyana Tolstoyun yaşadığı yerdir. Bu kitabxanadakı kitablarda olan hərflərin sayı bizim hər birimizdəki genetik informasiya qədərdir. Əgər siz “Voyna i mir” əsərinin adında bir hərfi dəyişib “Voyna i mor” yazsanız dəhşətli mənzərə yaranar. Əgər siz genetik informasiyada bir hərfi dəyişsəniz, bu artıq insanda xəstəliyə səbəb olacaqdır.

İndi isə rəqəmlər barədə. Bəşəriyyət tərəfindən yaradılmış bütün kitablar, bütün əlyazmalar təqribən 20 min adamın genetik informasiyası qədərdir. Əgər siz 20 min adamın genetik informasiyasını götürsəniz, bu, bəşəriyyətin yaratdığı miqdarda informasiya olacaqdır. İndi bizi gözləyən informasiya işini təsəvvür edin. İnsanın genetik informasiyasının dəyəri 2001-ci ildə bu informasiyanın yaradıldığı vaxtda 4 milyard dollar olmuşdur. Bir ildən, iki ildən sonra bir insan genomunun düzəldilməsi 1000 dollara başa gələcəkdir. Bu, klinikada adi analizdir. Bir neçə ildən sonra bizi bunlar gözləyir.

Fikir verin, burada əyləşən yazıçılar, hüquqşünaslar, siyasətçilər müəllif hüquqlarını, kitabdakı hər bir hərfə, hər bir mətnə sahiblik məsələsini müzakirə edirlər. Bəs sizin malik olduğunuz müəllif hüquqları barədə nə deyə bilərsiniz. Başa düşürsünüzmü, insan genomunu bilməklə sizi işə qəbul edə və ya etməyə bilərlər. Sizi sığortalaya və ya sığortalamaya bilərlər. Buna görə də bizim “dəyirmi masa” etika problemlərinə həsr ediləcəkdir.

Biz genetik informasiya ilə manipulyasiya etməyi bacarsaq, prinsipcə yeni kənd təsərrüfatı yarada bilərik. Məsələn, bu gün bizim hər birimiz təyyarə ilə Bakıya yaxınlaşarkən səhra gördük. Əgər biz prinsipcə yeni bitkilər yaratsaq, bu səhra çiçəklənən yaşıl bağa çevrilə bilərdi. Genetik informasiya həmin bitkilərin quraqlıqda, qızmar istidə çiçəklənməsinə imkan verəcəkdir və s.

Rusiya Federasiyasının Prezident Administrasiyasının rəhbərinin bugünkü çıxışında qeyd edildi ki, klonlaşdırma məsələsi bəşəriyyəti çox narahat edir. Elə ölkələr var ki, klonlaşdırmanı qəbul edir, elə ölkələr də vardır ki, onu qəbul etmir. Biz aclıq problemi, Yer kürəsinin əhalisinin hədsiz artması problemi qarşısındayıq. Bu, bəşəriyyət qarşısında duran yeganə problemdir.

Nəhayət, orqanizmlərin, orqanların yaradılması və gövdə hüceyrələri. Bu onunla bağlıdır ki, biz prinsipcə yeni təbabətlə məşğul ola bilərik. Mən sizi bu barədə fikirləşməyə dəvət edirəm ki, bu, elmi fantastika deyil, bu, dünən görülmüş, bu gün görülən və sabah görüləcək işlərdir. Burada bu problemlər müzakirə ediləcəkdir. Biz nə edə bilərik, nə edə bilmərik?! Siyasətçilər hansı qanunvericilik aktlarını qəbul etməlidirlər?! Lakin bu halda onların növbəti müddətə seçilmək istəmələri deyil, bəşəriyyətə nəyin lazım olması əsas götürülməlidir.

Çoxları deyir ki, bu və ya digər təhdidlər olduqca təhlükəlidir, halbuki bunu demək üçün onların heç bir əsası yoxdur. Eyni zamanda, bunu etməmək çox təhlükəlidir, ona görə ki, Mixail Valentinoviç Kovalçukun dediyi kimi, bəşəriyyət bəzi qaçılmaz hadisələrin qarşısındadır.

“Dəyirmi masa”nın işində bir neçə görkəmli insan iştirak edəcəkdir. İş burasındadır ki, təşkilat komitəsi transgen bitkilərin alınması ilə əlaqədar bütün texnologiyanı yaratmış baron Van Monteqyunu dəvət etmişdir. O, bu salonda, bizim aramızdadır və sabah bu məsələni o müzakirə edəcəkdir. Professor Yanq sekvenləmə – genetik informasiyanın oxunması üzrə dünyada ən iri mərkəz yaratmışdır. Hazırda bu mərkəzin malik olduğu vasitə və imkanlar bütün Amerika Birləşmiş Ştatlarında olan vasitə və imkanlardan çoxdur. İndi Çində ən maraqlı eksperimentlərdən biri bu mərkəzdə aparılır. Nəhayət, demək istəyirəm ki, dünyada ən uğurlu biznes biotexnologiyalarla bağlı biznesdir. Stiv Borrelin başçılıq etdiyi vençur şirkətinin dövriyyəsi bir milyard dollara yaxındır. O, üç və ya dörd ən iri biotexnologiya şirkəti yaratmışdır. Nəhayət, bizim iki görkəmli rus tədqiqatçısı. Onlardan biri akademik Petrov Rusiyada imonologiya elmini yaratmışdır. Bu elm insanın və heyvanların özlərini necə müdafiə etdiklərini başa düşməyə kömək edir. İkincisi, bizim görkəmli kardiocərrah Renat Akçurin. Bu adam Boris Nikolayeviç Yeltsini əməliyyat etmişdir. O, bəzi etik problemlər barədə və kritik vəziyyət yarandıqda cərrahın ölkə prezidentinin həyatı və ölümü barədə qərar qəbul etməsi anında onun keçirdiyi hisslər haqqında bizə məlumat verəcəkdir. Sabah biz “dəyirmi masa” arxasında bu məsələləri müzakirə edəcəyik.

Bizim “dəyirmi masa”nın iştirakçıları çox olacaq – Estoniya Akademiyasının prezidenti, Azərbaycanın bir neçə görkəmli alimi. Buna görə, biz təkcə bioloqları yox, bununla əlaqədar olan və bununla maraqlanan adamları dəvət edirik.

Çox sağ olun.

                                     

Информация для участников

İştİrakçIlar üçün məlumat

Information for participants

Всю подробную информацию о предстоящем Бакинском международном гуманитарном Форуме, который состоится 2-3 октября 2014 года, вы можете найти в данном разделе:

You can find all detailed information about forthcoming Baku International Humanitarian Forum, which will be held on October 2-3, 2014, in the section below:

2-3 oktyabr 2014-cü ildə keçiriləcək Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu haqqında ətraflı məlumatı Siz bu bölmədə əldə edə bilərsiniz:

Регистрация на форуме

Registration

Qeydİyyat

Для участия в работе Бакинского международного гуманитарного Форума необходимо обязательно пройти процедуру онлайн регистрации в указанном ниже разделе.

Внимание! Не забудьте указать в регистрационной форме номер персонального пригласительного письма.

Информация о получении виз
Участники, приглашённые на Форум, в случае необходимости оформления визы для посещения Азербайджана, могут получить её, обратившись в Посольства и Консульства Азербайджанской Республики.

Боллее подробную информацию о визовом режиме вы можете получить на сайте Министерства Иностранных Дел Азербайджанской Республики

For participation in the work of the Baku International Humanitarian Forum you are required to go through online registration procedure in the below section.

Note! Do not forget to indicate in the registration form the number of your personal invitation letter.

Visa information
Participants invited to the Baku International Humanitarian Forum, in case they need a visa to visit Azerbaijan, can apply for visa at the Embassies and Consulates of the Republic of Azerbaijan.

For more information visit the official web site of the Ministry of Foreign Affairsof the Republic of Azerbaijan.

Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun işində iştrak etmək üçün qeydiyyat prosedurasından keçməlisniz.

Vizanın alınmasına dair məlumat
Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumuna dəvət olunmuş iştirakçılar Azərbaycana səfər etmək üçün viza rəsmiləşdirməsindən ehtiyac duyurlarsa, Azərbaycan Respublikasının Səfirlikləri və Konsulluqlarına müraciət edib əldə edə bilərlər.

Əlavə məlumatı Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi internet səhifəsindən əldə etmək olar.

Туры по регионам Азербайджана

Tours to the regions of Azerbaijan

Azərbaycan regİonlarI üzrə turlar

Для участников Бакинского международного гуманитарного Форума c 4 по 5 октября 2014 года будут организованы туры по следующим регионам Азербайджана:

Tours to the following regions of Azerbaijan will be organized for the participants of the Baku International Humanitarian Forum 4-5, october 2014:

2014-cü il oktyabrın 4-5 -də Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun iştirakçıları üçün Azərbaycanının aşağıda qeyd olunan regionları üzrə səfərlər təşkil olunacaqdır:

Контакты

Contacts

ƏLAQƏ

Азербайджанская Республика, г. Баку
Организационный Комитет
Бакинского Международного Гуманитарного Форума

тел .: +(99412) 492 89 50; 492 95 58
факс:+(99412) 437 19 23
э-почта: [email protected]



Republic of Azerbaijan, Baku
Organizing Committee of the Baku International Humanitarian Forum

tel.: +(99412) 492 89 50; 492 95 58
fax: +(99412) 437 19 23
e-mail: [email protected]


Azərbaycan Respublikası, Bakı ş.
Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumunun Təşkilat Komitəsi

tel. : +(99412) 492 89 50; 492 95 58
faks:+(99412) 437 19 23
e-ünvan: [email protected]



Погода в Баку

Bakıda hava

Weather in Baku